Í samband við løgtingsvalið 2019 setti MFS politisku flokkunum spurningar um teirra støðu til menningina av hægri útbúgving í Føroyum. Allir flokkarnir, sum stillaðu upp, fingu spurningarnar, men ikki allir svaraðu. Svarini vórðu løgd út á Facebook- og Instagramsíðuna hjá MFS, men nú ber til at síggja øll svarini savnað her:

1.HVUSSU SKULU HÆGRU ÚTBÚGVINGARNAR Í FØROYUM RAÐFESTAST?

2. HVØRJA ÆTLAN HAVA TIT AT MENNA HÆGRU ÚTBÚGVINGARNAR Í FØROYUM?

3. HVØRJA HUGSAN HAVA TIT UM AT TRYGGJA GÓÐSKUNA Á HÆGRI ÚTBÚGVINGUM Í FØROYUM?

4. HVØRJA ÆTLAN HAVA TIT AT MENNA LESTRARUMHVØRVIÐ Á HÆGRU ÚTBÚGVINGUNUM?

5. HVØRJA STØÐU HAVA TIT TIL MANGLANDI LESTRARÍBÚÐIRNAR Í FØROYUM, OG HVØRJI ÍTØKILIG ÁTØK ÆTLA TIT AT SETA Í VERK HESUM VIÐVÍKJANDI?

69253543_2417445365007967_2051263298099216384_n.jpg
Posted
AuthorMeginfelag Føroyskra Studenta

Týskvøldið 9. juli 2019 skipaði MFS fyri tiltaki um Bolognatilgongdina. Terji Beder og Rebekka P. Zelander løgdu fram um tilgongdina hjá Føroyum og Grønlandi til Bologna. Framløgan tók støði í serritgerð teirra, sum tey hava skrivað á kandidatútbúgvingini í útbúgvingarvísindi á Aarhus Universitet. Í framløguni varpaðu tey ljós á týdningin av og avbjóðingarnar við íverksetanini av Bolognatilgongdini. Herundir lýstu tey, hvussu langt arbeiðið við íverksetanini av Bolognatilgongdini er komið í Føroyum - eisini samanborið við Grønland.

Í stuttum kann sigast, at Bolognatilgongdin er ein semja millum evropeisk lond um viðurkenning av hægri útbúgvingum hjá hvørjum øðrum. Hetta ger, at lesandi úr Bologna-limalondum kunnu taka útbúgving – ella partar av útbúgving – í øllum londum, sum eru partur av Bologna. Kravið er m.a., at útbúgvingarnar verða skipaðar eftir einum felags leisti.

Fitt av fólki var komið til tiltakið, og eftir framløguna fingu tey høvi at seta Terja og Rebekku spurningar um Bolognatilgongdina.
MFS takkar Terja og Rebekku fyri áhugaverdu framløguna, og vilja vit samstundis takka teimum, sum góvu sær stundir at koma til tiltakið.

Posted
AuthorMeginfelag Føroyskra Studenta
Føroyska-flaggi.jpg

 Halló, halló! 

Fyrst og fremst vil jeg gjarna takka MFS fyri at halda hetta tiltak og fyri at geva mær hendan heiður. Áhugavert val av røðara, má jeg siga... Eri hálvur danskari og hálvur suðuroyingur, so jeg havi sum so ongantíð havt nakað serligt við Føroyar at gera! Hetta er enntá eisini fyrstu ferð, jeg haldi røðu – um vit ikki telja fótbólt og ball við, sjálvandi! Men sum so nógvir føroyingar gera við avbjóðingum, so er bara at loypa út í tað. 

So stendur man her á Regensen. Eitt kollegii, sum hevur verið virkið í 396 ár. Ein av stigtakarunum í 1623 var Christian Kongur IV, og tí verður Regensen eisini nevnt “Christians Røde Gård” – kanska hetta er orsøkin til, at MFS hugsaði um mje, tá tey skuldu velja røðara! 

Síðani 1623 eru nógv fótaspor traðkað her, m.a. av Thomas Kingo, Jens Otto Kragh, Simon Spies og Mogens Glistrup. Men tey fótaspor, sum okur traðka í, eru sjálvandi tey frá 1919 – 100 árum síðani! Tá vóru tríggir føroyskir studentar á hesum kollegiinum, sum ynsktu eitt veruligt tjóðflagg fyri Føroyar og tóku í egnan barm. Teir vóru sjálvandi fámjiningurin Jens Olivur Lisberg, havnarmaðurin Janus Øssurson og Pauli Dahl, sum var vágbing- ...jeg meini, sum eisini var suðuroyingur! 

Teirra avrik var eitt satt bragd, sum fekk alstóran týdning fyri eftirtíðina, og hetta bragd hevur kraft ein heilt serligan stríðsvilja og hugburð at fáa avgreitt. Hetta var sjálvandi áðrenn Oyrasundskollegiið og Skarv, so føroyingar vóru meira produktivir um hetta mundið! 

Skemt til viks. 22. Juni 1919 veitraði Merkið uttan fyri Fámjins kirkju á fyrsta sinni. Okur noyddust tó, sum kunnugt, at bíða til 25. Apríl 1940, áðrenn Merkið alment varð viðurkent av umheiminum. Men nógv gott kunnu okur føroyingar í útlegd skapa. Jeg skal eisini vera pápi skjótt! 

Merkið hevur sjálvsagt eina sera áhugaverda søgu, men í dag ætli jeg mer fyrst og fremst at hyggja frameftir og eftir tí týdningi, Merkið hevur í dag. Jeg havi helst eitt øðrvísi útgangsstøði enn nógvir aðrir føroyingar. Jeg minnist hvussu tað var, tá ið jeg flutti til Føroya at ganga í 2. flokki. Hevði sjálvandi búð í Føroyum áður, men tey fyrstu nógvu árini í fólkaskúlanum var jeg “danskarin”... Ella, sum man sigur har suðuri: “helvidus danskari”! Lukkutíð hjálpti tað eitt sindur, at danski pápi mín telvaði á føroyska landsliðnum. Men av tí sama uppbygdi jeg eina forsvarsmekanismu, ið gjørdi, at jeg fekk eina heldur størri frástøðu frá vanligu føroysku tjóðskaparkenslunum, enn tey flestu. Hetta var eisini um sama mundið, fólk gingu við t-shirtum, har tað stóð “Fullveldi Ja/Nei” á – veit ikki um tykur minnast tað, men tá noyddist man at velja síðu og tað gjørdi jeg so. Hevði jeg vitað, hvar jeg kom at standa nú eini 20 ár seinni! 

Men hóast jeg ongantíð vildi viðganga tað tá, so bleiv jeg miðvíst ávirkaður. Tað má vera fáur føroyingur, sum ikki er errin av at vera føroyingur, og tá ið ein tjóðskaparkensla er so sterk og bygd á nakað so gott og mergjað sum Føroyar, so smittar hon so sanniliga eisini av! Har er nógv í Føroyum, sum er lætt at elska; t.d. okra náttúra, mentan, matur og so framvegis. Men tað, sum jeg vil hála fram í dag, tað er hugburðurin! Føroyski hugburðurin, sum helst eisini eyðkendi Jens Olivur og teir, er ein merkisverd blanding av at taka tingini stilt og róligt, samstundis sum man altíð er til reiðar at stríðast. Hetta upplivi jeg eisini til hvønn dyst sum venjari hjá fótbóltsmonnunum í ÍF Føroyum. 

Sum heild duga føroyingar sera væl at fáa sum mest burtur úr øllum. Men av tí, at jeg sum barn og ungur ofta stóð á síðulinjuni, tá ið Føroyar skuldu stríðast – veri tað seg politiskt, ítróttarliga ella á annan hátt – so hevði jeg ofta viðmerkingar so sum: “Hvat skulu tykur gera?” ella “Hví prøva tykur yvirhøvur?” Men føroyingar halda altíð áfram at stríðast, og tað er júst hesin hugburðurin, sum skapar tey størstu og bestu úrslitini. Føroyingar hava eitt stórt hjarta við nógvum dirvi, og í altjóða dystum verða Føroyar ofta samanbornar við Dávid, ið bjóðaði Goliath av. Men man skal eisini minnast til, at Dávid, umframt at hava stórt hjarta og dirvi, eisini brúkti vit og skil. 

Hetta, at lurta eftir bæði hjarta og skili, er tíverri meira sjáldsamt, enn gott er. Mong eru, sum bert fylgja sínum hjarta, og tað elvir til fanatismu, sum ongantíð er góð, uttan mun til hvørjari søk tú stríðist fyri. Hon kann t.d. forða fyri, at allir borgarar fáa somu rættindi og somu sømdir. Bráð av fanatismu eru á báðum politisku vongum, og hon skapar óneyðuga stórar gjáir, serliga í einum samfelagi so lítlum sum okra. 

Tað nyttar tó ei heldur bert at brúka heilan og gloyma hjartað eftir – tað síggja okur tíverri nógv dømi um her í Danmark, serliga í sambandi við reformarnar seinastu 10-20 árini. Teoriir og frymlar fortelja allarhelst, at talan er um skilagóðar reformar, serliga fíggjarliga, men tá ið øll, sum verða rakt av reformunum, eru ónøgd, tá er okkurt galið. Hetta er vandin, tá ið menniskju verða umgjørd til tøl á einum arki og onki annað. 

Tí verði jeg ofta argur og stúrin, tá ið jeg hoyri føroyingar tosa ov nógv um øll tey londini, sum okur altíð skulu royna at samanbera okum við. Gaman í er gott at leita sær íblástur frá øðum, men okur skulu ikki herma eftir øðrum fyri einhvønn prís! Hendan undirbrotligheitin, ið alt ov ofta sníkir seg inn í føroyska kjakið, sum ikki trýr uppá, at okur føroyingar duga ella megna nakað eins væl og okra grannar, er tað øvuta av stríðsviljanum, sum gav okum Merkið, og hon klæðir okum ikki. 

Heldur skulu okur – júst sum fyri 100 árum síðani – royna at ganga okra egnu leiðir og varðveita okra góðu serføroysku virðir. Grasið er ikki altíð grønari hinumegin hegnið, og jagstranin eftir gulli og mammon í t.d. Danmark er ikki nakað at stremba eftir, heldur tvørturímóti. Misskiljið mje ikki: Sjálvsagt er tað gott við búskaparvøkstri, og sjálvandi er tað eitt týdningarmikið grundarlag, men um prísurin fyri hetta er minkandi lívskvalitetur hjá fjøldini, so hava okur valt skeiva slóð. 

Uttan at okra samfelag er perfekt, so eiga okur eina óhoyrt stóra mongd av lívskvaliteti, nærleika, hjartarúmi og frælsi í Føroyum, og tað skal ikki broytast. Okay, har eru sjálvandi fleiri, sum vilja hava uppaftur størri frælsi, men tann spurningin, saman við fiskivinnunýskipanini, tori jeg ikki at røra í hesari røðu! 

Sum tykur kanska hoyra, so havi jeg eftirhondini búð í Danmark so longi, at jeg eri blivin tjóðskaparsinnaður, líka sum so nógvir aðrir. Eitt er, at jeg havi lært nógvar norðoyingar at kenna, og tað hevur sjálvandi verið forkunnugt og stórt! Men tað mest áhugaverda er altíð, tá ið man tosar við danir og útlendingar annars um Føroyar. Tykur kenna tað sjálvi: uppá eitt splittsekund blívur man bitin av tí, og ímeðan man er í gongd við at reypa um, hvussu fantastiskar Føroyar eru, so byrjar man eisini veruliga at hugsa um tað sjálvur. Okur gloyma alt ov ofta, hvussu priviligerað okur eru. 

Tá ið jeg skrivaði røðuna, royndi jeg at hugsa aftur á, hvat er hent politiskt síðani seinastu flaggdagsrøðu, men jeg minnist næstan bara grenj, manglandi samstarv, undirhondsavtalur, óneyðuga long smámál, ruðuleika innan fyri tað almenna og annað neiligt. Hetta er ikki eitt álop á samgonguna, men á politiska veruleikan. Tað er ikki løgið, at fólk eru troytt av politikkarum, og alt hetta keðiliga kann vera sera smittandi. Sjálvandi er eisini ymiskt jaligt at vísa á, m.a. fólkavøksturin, men sum suðuroyingur er tað ikki nakað, jeg tími at tosa um. 

Har er so nógv óerligt spæl, og jeg síggi reytt, tá ið fólk blástempla hvítar lygnir (sóu tykur, hvat jeg gjørdi har?), og tað er ikki tað, sum litirnir í Merkinum standa fyri. So ístaðinfyri bara at hugsa um t.d. vinstra/høgra og lata klandur millum flokkar, bygdir og oyggjar oyðileggja okra framburð, so lat okum heldur seta Merkið í miðdepilin sum eitt savnandi tekin, ið minnir okum á alt tað stríð, okur longu hava verið ígjøgnum fyri at vera her, sum okur eru í dag – tí tað skal ikki takast fyri givið! 

Føroyar hava tikið óteljandi nógv og stór tøk seinastu 100 árini og har er onki, sum forðar fyri, at framstigini skulu blíva fleiri tey næstu 100 árini. Fólk tosa um at globalisering ger heimin minni og minni, men tað ger onki – okur hava sterkar røtur. Fólk tosa um multikulturalismu, men tað ger heldur onki – okur hava hjartarúm. Yvirtøka av málsøkjum? Okur hava ágrýtni, dirvi og stak góðar førleikar. Global upphiting? Okur hava kulda og kava! – Tvass... Okur hava núverandi og komandi ættarlið, sum nema sær vitan á hægri lærustovnum kring allan heim innan fyri øll hugsandi økir. Samstundis hava okur so nógv dugnalig og røsk fólk har heima, bæði á landi og á sjógvi. Okur hava so nógvar eginleikar og góð virðir, sum heilt einfalt eru ein so stórur partur av okra samleika, at okur kunna hyggja fram ímóti øllum avbjóðingum við góðum treysti. 

Hetta førir mje aftur til orsøkina til, at okur eru savnaði her í dag, nevniliga Merkið. So seint sum fyri hálvari aðru viku síðani sá jeg Merkið gera um seg í Royal Arena framman fyri áskoðarum í túsundatali. Nógvir av teimum sóu tað allarhelst fyri fyrstu ferð, og føroyska hondbóltslandsliðið syrgdi fyri, at tey ikki fara at gloyma tað aftur fyribils. Ukraina, sum hondbóltsmenninir dystaðust ímóti, hevur bókstaviliga túsund ferðir so nógvar íbúgvar sum Føroyar, men hetta helt ikki okra monnum aftur, og teir vístu enn einaferð dømi um hendan sermerkta hugburðin hjá okum føroyingum. 

Hóast eitt tepurt tap, so bleiv tað til enn eitt fantastiskt tjóðskaparligt upplivilsi til okra vaksandi samling. Onki er so fantastiskt sum at uppliva føroyingar fremja stór brøgd innan fyri ítrótt, tónleik, list og alskyns aðrar geirar, og harvið syrgja fyri, at Merkið væl og virðiliga verður fest á heimskortið. Onki er so savnandi og vælsignað fyri okum føroyingar, sum tá ið Merkið veittrar. Tá ið Merkið veittrar, tá veit man, at talan er um heilt serligar løtur. Og hesar serligu løtur vaksa bert í tali, uttan at tað minkar um teirra týdning tað allarminsta – heldur tvørturímóti. 

Okur hava nógvar óvanliga dugnaligar føroyingar at takka fyri hesar serligu løtur. Ikki hava okur mangla stórmenni seinastu 100 árini og spennandi verður at síggja, hvørji stórmenni fara at seta sín dám á føroyska samfelagið tey næstu 100 árini. Men dagurin í dag snýr seg heldur ikki bert um fyrrverandi ella komandi stórmenni. Líka sum Merkið umboðar Føroyar, so umboða allir føroyingar eisini Merkið – allir sum ein, stór sum smá, á hvør sín hátt. 

Jeg nevndi fyrr í røðuni, at tað ofta fyrst er í samrøðu við útlendingar, at man veruliga hugsar um, hvussu heppin man er at vera føroyingur. Á sama hátt er flaggdagurin eitt perfekt høvi til veruliga at hugsa og reflektera um, hvussu langt okur eru komin sum føroyingar, og hvussu týdningarmikið tað er, at okur øll, saman, hyggja frameftir og stremba víðari við hesum sama sermerkta hugburði, sum hevur givið okum so nógv. 

Tað, sum okur eiga, kann ikki gerast upp í krónum og oyrum. Jeg vil tí, her til allarsíðst, heita á allar føroyingar um altíð at umboða Merkið so væl sum gjørligt – ikki bert við stoltleika, men so sanniliga eisini við takksemi. 

Takk fyri og góðan flaggdag! 

Posted
AuthorMeginfelag Føroyskra Studenta